Во понеделник, на 14 септември, во рамките на проектот „Македонски филм. На големот платно“, во салата 5 во „Синеплекс“ од 19 часот публиката ќе биде во можност да види три современи документарни филмови од домашни автор(к)и. Влезот, се разбира, е слободен.
Синоќа во главната програма на „Македокс“ се прикажа креативниот документарен филм „Планина“, ко-продукциски проект меѓу Србија, Црна Гора, Словенија и Франција. Филмот на Билјана Туторов и Петар Гломазиќ имав можност да го гледам на мајскиот „MDAG“ фестивал во Полска, и беше во најтесниот круг за „ФИПРЕСЦИ“ наградата. Сепак, со колегите одлучивме таа да отиде во рацете на Сораја за нејзиниот филм „Лисица на розева месечина“ (на програмата на „Македокс“ во вторник), а колегите од другото жири му ја доделија наградата токму на „Планина“, со што ми падна камен од срцето бидејќи правдата беше задоволена. Филмот зад себе веќе стартуваше со голема награда, онаа од главното жири на престижниот „Санденс“ во јануари, а пред некој ден победи и во Сараево, но… тука запираме со наградите, бидејќи треба да дискутираме за големината на животот, бидејќи овој филм е поголем од самиот животец кој го живееме овде, во регионот.
Со филмот “Closure/Без крај” на полскиот автор Михал Марчак, синоќа во Варшава почна 23 издание на фестивалот на креативна документаристика “Millenium Docs Against Gravity”, вториот европски фестивал по значење во овој жанр, по оној во Амстердам. Ова беше историски момент за интернационалното здружение на филмски критичари FIPRESCI, бидејќи за прв пат ја доделувавме наградата за најдобар документарен филм.
Во понеделник во 18 часот продолжува иницијативата на Агенцијата за филм македонските оствaрувања да се гледаат онаму кадешто припаѓаат, на големото платно. По минатонеделниот успешен старт со „Панкот не е мртов“, кој прослави 15-годишнина од премиерата, овој пат следи филм од жанрот на креативната документаристика. „Avec L’Amour“, или „Со љубов“ на режисерот Илијa Цветковски е правен токму со неизмерна љубов кон човекот и неговaта страст и посветеност кон пасијата што ја поседува, бидејќи животот e краток и го прават поднослив за живеење оние мали нешта што несебично си ги дозволуваме. А што друго ни преостанува во овој луд, луд свет!?
Кон „Приказната за Силјан“ на Тамара Котевска
По двojната оскаровска номинација за „Медена земја“, сосема очекувано беше режисерката Тамара Котевска да ја продолжи својата приказна во рамките на креативната документаристика и повторно да предизвика внимание не само во регионот, туку и во светски рамки. Во изминатите месеци нејзиното име повторно беше актуелно благодарение на новиот документарен филм „Приказната за Силјан“, кој освои еден куп фестивалски награди и на крајот, за жал, не влезе во најтесната конкуренција за „Оскарот“. Да потсетиме, во меѓувреме од нејзината работилница ја добивме филмуваната верзија на приказната за куклата Амал („Патување пеш“, 2024), а со нетрпение го очекуваме и првиот долгометражен филм на авторката, кој (треба да) е во постпродукциска фаза.
„Фиуме“ е италијанското име на денешна Риека. Малкумина знаат дека во 1919 година се случила најбизарната окупација на овој град во модерната европска историја. Хрватскиот режисер Игор Безиновиќ во креативниот документарец каков не сме виделе досега си поигрува со овој историски факт на многу луциден начин, истовремено потсетувајќи не’ на едни времиња кои и денес се наѕираат зад аголот. Или се веќе тука, меѓу нас, а се правиме дека не ги гледаме!? М?
Годинашното, јубилејно десетто издание на Интернационалниот филмски фестивал „КинеНова“ ќе биде отворено со документарниот филм „Загубениот сон на Тимот од соништата“ на хрватскиот сценарист и режисер Јуре Павловиќ. Се работи за приказната за фантастичната генерација на југословенската кошарка, која во 1991 година во Рим го освои своето последно злато, токму во моментите кога земјата се распаѓаше. Во филмот со свое гледиште настапува златната генерација на која и’ припаѓаа Дивац, Кукоч, Паспаљ, Раѓа и останатите ведети на југословенската кошарка, која за жал, не го оставри сонот да се сретне со првиот „Дрим тим“ од НБА лигата на Олимписките игри во Барселона во 1992 година, како можен и посакуван „судир на титаните“
Доколку сте љубители на современата уметност, тогаш сигурно сте се соочиле со делото на Анселм Кифер. Германскиот сликар и скулптор фигурира високо на листата на највозбудливи современи уметници во последниве неколку декади. Пред две години неговиот сонародник, режисерот Вим Вендерс, му направи прекрасна посвета со документарниот филм едноставно насловен „Анселм“, со поднаслов „Шумолењето на времето“. Меѓутоа, тоа не е прва филмска посвета на работата на германскиот виртуоз. Во 2010 година режисерката Софи Фајнс го посети неговото ателје во јужна Франција и го реализираше феноменалниот „Над вашите градови трева ќе расте“, кој одамна е дел од домашната ДВД колекција. Во меѓувреме, почитуваната Кица Колбе во својот најнов роман „Простување“, кој најтопло го препорачувам, значењето на неговата уметност мајсторски го испреплетува со дејствието на приказната во книгата, што претставуваше уште една силна провокација на која не можев да и’ одолеам. Така сите патишта не водеа кон Рим, туку кон овој текст, во кој низ филмскa визура, носител на главната улога е неверојатниот Анселм Кифер.
На штотуку завршеното 15-то издание на „Македокс“, наградата „млад кромид“ за најдобар дебитантски документарен филм ја доби „Баломанија“ на Сисел Морел Даргис. Филмот на данската режисерка се издвои од останатите со својот квалитет, и беше единствен наслов кој фигурираше во мојата и во листите на Маел Генгес и Воутер Јансен, како членови на жирито кое одлучуваше за оваа престижна награда. Се разбира, со колегите на долго и на широко дискутиравме за сите филмови во одличната селекција составена од девет први или втори остварувања на младите режисери, но „Баломанија“ со својата позитивна енергија ни ги освои срцата.
На последното издание на „Загребдокс“, освен актуелните филмови од регионалната, европската и светската кинематографија, организаторите се погрижија публиката да биде во тек и со курентните остварувања во музичката документаристика. Ревијалната селекција необременета со фестивалски награди понуди неколку остварувања во кои главните улоги ги толкуваа Ју група, Култур шок, Џоан Баез, Ник Кејв и Брдеј парти, Рјичи Сакамото… Како фестивал во фестивал! Најголема беше возбудата околу проекцијата на филмот „Ryuichi Sakamoto: Opus“ на Нео Сора, бидејќи авторот на овие редови не знаеше ништо за овој проект, не сакајќи да прочита ниту ред и во богатиот фестивалски каталог, одејќи сосема ослободен и подготвен за изненадување. И го доби – во сиот свој сјај!
