Кога една книжевна класика од осмиот век п.н.е. како Хомеровата „Одисеја“, едно од делата што ги поставија темелите на Западната цивилизација, треба да се екранизира на големото платно, тогаш тоа претставува голем настан за филмската, и воопшто, за уметноста во целост. Не секој се нафаќа на таков голем залак, бидејќи шансите да тропнеш се поголеми отколку да успееш. Низ филмската историја сме биле сведоци на безброј такви примери. Веројатно единственото име кое во моментов беше способно да го стори тоа, без сомнение, е Кристофер Нолан. Момчето кое започна со нискобуџетни зачудни филмови кон крајот на 90-те и почетокот на 2000-те, а продолжи да ја гради својата кариера со еден куп незаборавни остварувања, со „Одисеја“ веројатно стигна до ѕвездените моменти, до својот креативен врв, две години по добивањето на Оскарот. Затоа, пред да се посветиме на актуелниот филм, добро е да се потсетиме на неговиот развоен пат, за да ја доловиме поголемата слика.    

Една од најсугестивните филмски кампањи досега долго го најавуваше новиот филм на легендарниот Спилберг, небаре е „Денот-Д“ за човештвото. И многумина поверуваа во тоа, бидејќи јунската премиера одлично се надоврзa на објавувањето на Пентагон на тајните НЛО фајлови. „Стариот пес“ и неговата холивудска екипа отсекогаш биле продолжена рака на системот кој провоцира, дислоцира, го пренасочува вниманието на друг колосек, истовремено давајќи нови насоки и параметри за размислување. Но, за жал, „Ден на разоткривање“ комплетно разочарува. Филм ко филм, нели, но разочарувањето лежи во фактот дека зад него стои токму мистер Стивен, кој во досегашната долга и плодна кариера ретко промашувал. Но ете, и тоа се случи. Старост-лудост!

Членовите на американската филмска академија отсекогаш љубеле да фаворизираат сѐамерикански филм на кој ќе му ги дадат сите почести. Доколку годината „не се погоди“, можеме да очекуваме и некое изненадување, но оваа година тие имаа џокер во ракавот, бидејќи филмот „Една битка по друга“ на Пол Томас Андерсон содржи сѐ што може да се посака, а притоа да има предзнак „американско“. Овој бизарен акционен трилер кој иако е развлечен и раздолжен по сите напоредници и меридијани, сепак не можете да престанете да го гледате затоа што е мајсторски направен, според сите стандарди на американското меинстрим кино. Филмот мудро ја користи сатирата за да проговори за актуелните состојби во кои живееме, а за пораките што ги носи, во продолжение на текстот.

Секое лето си има свој блокбастер, а ова очигледно ќе се памети по ново-стариот „Супермен“. Првиот суперхерој кој го гледав како дете заслужува внимание, после сите верзии што во меѓувреме ги доживеа и кои ја исцицаа сета креативност од оваа моќна стрип приказна. Ме интересираше колку новиот Супермен се базира на првичната сторија и на она што Ричард Донер ни го „подари“ на сребрениот екран пред речиси педесет години, колку лепушкастиот актер Дејвид Коренсвет достојно ги носи наметката и гаќите на легендарниот Кристофер Рив, бев љубопитен и дали младиот актер Николас Хоулт уверливо го одигрува негативецот Лекс Лутор, првично креиран од ненадминатиот Џин Хекман, и секако, дали наивкото со наметка повторно ќе ја врати Земјата малку наназад, а потоа малку нанапред, за да го врати времето и да ја спаси љубената. Згора на тоа, бев додатно мотивиран на подмладокот, на чија возраст веројатно ја гледав првата верзија на „човекот од челик“ од 1978 година, да му откријам еден нов филмски свет во кој царува желбата за правдина и емпатијата кон човечката раса во неволја, барем така беше во оригиналот. И така тргна приказната.

Во средината на 90-те имав можност почесто да патувам во Будимпешта како концертна дестинација. По паѓањето на „железната завеса“, музичарите и филмаџиите сакаа да престојуваат во градот на Дунав, каде во последната деценија на минатиот век се случуваа убави нешта, а за тоа не ни бараа визи. За време на еден таков излет, открив еден културен центар со неколку кина во кој токму тие денови се прикажуваше ревија на филмови од Џим Џармуш, кој беше актуелен со филмот „Dead man“. По проекциите, се дружиш низ пијачка со патници-намерници од цела Европа, и на крај се честиш со едно филмче на ВХС. Немав дилеми дека тоа треба да биде вториот целовечерен филм на Џармуш, чие дејствие „се врти“ околу унгарските имигранти кои сонуваат да се вратат дома! Впрочем, сето ова фино го доловив во мојот втор роман „Фото синтеза“ (2013) 😉

Вест на месецот: еден од најдолго очекуваните филмови во последново десетлетие конечно може да се погледне во домашните кина. „Мегалополис“ на Френсис Форд Копола, и покрај сите главоболки што му ги создаде, и покрај сите пробиени рокови и еден куп потрошени долари (сто милиони!), по канската премиера во мај, есенва е главен наслов во кината ширум светот. И со право, бидејќи „стариот лисец“ се’ уште има што да каже на големото платно. Вообичаено крајот на годината нуди мегаломански проекти (се сеќаваме, „Опенхајмер“ и „Наполеон“ во претходната сезона), а „Мегалополис“ на Копола дефинитивно спаѓа меѓу оние по кои ќе се памети годината, иако на прва топка не изгледа така: широката публика баш и не го сака, критичарите се бајаги резервирани, но, за добрите дела само времето е релевантен судија.

Кога човек сака да се потсети на некои убави времиња, вообичаено реченицата ја започнува со „како да беше вчера…“ Тоа, секако, најчесто е поради „жал за младоста“, и некои чувства и состојби низ кои сте поминале, а подоцна речиси никогаш, или сосема ретко, повторно сте ги доживеале. И навистина, кога поминаа три децении од премиерата на нaјвозбудливиот филм на сите времиња, после кој времето во филмската историја се смета пред и по прикажувањето на „Pulp fiction“. Ова ремек-дело на откачениот Квентин Тарантино ја преврте поп културата на глава, и по три децении се’ уште е вредно за почит, затоа што претставува вистинска филмска лектира, вистински учебник како треба да изгледа еден возбудлив модерен филм кој им се допаѓа на сите генерации, без исклучоци.

Холивуд на крајот од годината редовно нуди по некој спектакл на големото платно. На крајот од оваа, 2023 година, честа и‘ припадна на старо-новата приказна за една од најмаркантните историски фигури во минатото, Наполеон Бонапарта. Има неколку интересни работи за кои може да се држиме во овој проект, а во текстот ќе се занимаваме со три од нив: првиот, истоимен филм во филмската историја од 1927 година, изборот на Оскаровецот Жоакин Феникс за улогата на францускиот војсководец, и секако, актуелната (доцна) фаза од творештвото на режисерот Ридли Скот. Читањето на текстот нема да трае два ипол часа, колку што трае филмот, но бара внимателно исчитување 😉