Викендов беа доделени престижните награди на филмскиот фестивал во Кан, како врв на дванаесетдневното фестивалствување по 78 пат. Една од работите по кое ќе се памети ова издание е старо-новиот манифест на данските Догмe-филмаџии, кој им овозможува на професионалците да ги реализираат своите замисли на еден поинаков, поприроден начин. „Screen daily“ информира дека триесет години по лансирањето на филмското движење „Догмe 95“, пет дански филмски режисери во подем на 17 мај во Кан го лансираа „Догмa 25“, манифестот со кој се обврзуваат на слични строги правила на натуралистичкото филмско творештво со цел „да се зачува оригиналноста на киното и да се создаде филм според негови услови“.
Сето ова ме потсети на втората половина на деведесеттите, кога на домашните фестивалски платна владееја „Догмe“ филмовите на Томас Винтерберг, Ларс фон Трир и нивните помлади пулени. Бевме воодушевени од новото движење и новиот поглед на светот претставен во филмовите како „Прослава“, „Спроти брановите“, „Идиоти“, „Танчер во темнината“… Потоа, со текот на годините и децениите, работата се изјалови, затоа младите дански филмаџии почувствувале дека е време за обнова на идеите.
May el-Toukhy, Milad Alami, Annika Berg, Isabella Eklöf и Jesper Just го создадоа „Заветот на мудроста“, кој ги обврзува филмаџиите на различни креативни и филмски принципи со десетте правила за „заштита на уметничкиот интегритет на играниот филм и создавање простор за бескомпромисно кинематографско раскажување на приказни“. Правилата вклучуваат да нема повеќе од 10 луѓе зад камерата, рачно пишување на сценариото, дијалог само во половина од филмот, користење шминка само ако е дел од наративот, снимање само на локации каде што се одвива наративот и прифаќање на финансирање кое не влијае врз содржината на филмската приказна.
На конференцијата за новинарите во Кан петте дански филмаџии најавија дека идејата датира од минатата, 2024 година, а покрај Данскиот филмски институт, во меѓувреме добиле поддршка и од „Zentropa“ на фон Трир, DR broadcaster и Nordisk Film Distribution.
„Го славиме Догме 95, филмските работници пред нас и оние што ќе дојдат по нас“, изјавија петте режисери на „Догма 25“. „Се обединуваме за да ја браниме уметничката слобода како штит против бесмисленоста и немоќта. „Догма 25“ е мисија за спасување и културно востание“.
На настапот во Кан ги поддржаа и нивните постари колеги, Догме-пионерите Винтерберг и фон Трир, чија порака гласеше: „Во 1995 година снимавме филмови во сигурноста на мирот, создавајќи бунт против конформизмот. Во 2025 се создаваат нови догми во свет на војна и неизвесност. Му посакуваме многу среќа на вашиот марш во реосвојувањето на данскиот филм“.
Во продолжение, еве ги десетте Догма заповеди од новиот манифест на данските филмџии, според кои оние што ќе се согласат да го потпишат, ќе мора строго да се придржуваат при снимањето на сопстениот филм. Се разбира, ги пренесуваме на англиски јазик, за да се избегнат погрешни реинтерпретации:
1. The script must be original and handwritten by the director.
We compel ourselves to write the script by hand in order to nurture the kind of intuition that flows most freely from the dream, channelled through the hand onto the paper.
2. At least half the film must be without dialogue.
We insist on a cinematic approach to filmmaking, because we believe in visual storytelling and have faith in the audience.
3. The internet is off limits in all creative processes.
We commit to produce the films relying on real people within our physical reality – rather than in a digital one infused with algorithms.
4. We’ll only accept funding with no content altering conditions attached.
We assume responsibility for keeping budgets down so the team retains final say in all artistic decisions.
5. No more than 10 people behind the camera.
We commit to working in close collaborations to build trust and strengthen our shared vision.
6. The film must be shot where the narrative takes place.
Film as an art form becomes artificial and generic when we portray a location in a false light.
7. We’re not allowed to use make-up or manipulate faces and bodies unless it’s part of the narrative.
Just as we strive to maintain the authenticity of the location, we also want to portray the human body without a filter. We celebrate it – warts and all.
8. Everything relating to the film’s production must be rented, borrowed, found, or used.
We commit to making films using objects that already exist and renounce the ahistorical and self-destructive culture of consumerism.
9. The film must be made in no more than one year.
We abstain from any lengthy processes that stand in the way of creative flow.
10. Create the film as if it were your last.
И на крајот потсетуаме дека засега единствениот македонски Догме-филм е „Боли ли?“ на Анета Лешниковска, кој во таа далечна 2007 година беше и првата реализирана балканска „Догма“, која соодветно беше истретирана во моите претходни новинарско-критички инкарнации 😉
@ screendaily.com