Деновиве уживам во повторното читање на легендарниот албум „Angel’s breath“ на Милан и Суба од 1994 година. Нивната соработка под светлото бразилско сонце од деценија во деценија добива се’ поголемо значење, па „препрочитувањето“ на материјалот со универзални вибрации е сосема очекувано, па дури и пожелно. Минатата година „Менарт“ го објави ЛП-то „Angel’s Breath de/re/konstrukt“ на проектот „Жива вода“ во соработка со Дарко Рундек, кој и во претходни наврати сакал да преработи песни од неговиот добар пријател од ЕКВ. Кога го слушнав материјалот, буквално одлепив со каков авангарден пристап музичарите на песните им дале сосема нов живот и здив. Тргнувајќи да најдам повеќе информации за проектот, наидов на еден прекрасна рецензија која ги содржи повеќето работи кои и јас сакав да ги напоменам во текстот. Затоа одлучив да го „позајмам“ освртот од колегите на страницата „Тhoughts Words Action“, кој можете да го прочитате подолу.
Но, пред тоа, потсетување на реизданието на „Angel’s breath“ од 2020 година, кое „Croatia records“ ни го „подари“ нам, на фановите, за сите оние кои можеби прв пат се сретнуваат со овој музички проект, а особено за оние што веќе три децении уживаат во неговите благодети.
Се враќаме на актулениот момент, „деконструкцијата на оригиналот“ издадена на безбоен винил, со фантастичната метафора со скршената чаша на обвивката, која може да означува и „жал за младоста“ која сосема кореспондира со замислата за поинакво гледање на материјалот на Милан и Суба од музички аспект. Потоа следи и освртот кон него 😉
„Секој што барем малку слуша и собира музика, знае дека некои плочи исчезнуваат во времето, додека други го обликуваат времето во нивно отсуство. „Angel’s Breath“, кратката, сјајна соработка помеѓу Милан Младеновиќ и Митар Суботиќ Суба, снимена во Бразил во раните 1990-ти, е еден од тие недопирливи артефакти. Светна еднаш, речиси незабележано, пред да исчезне во статиката на историјата. За оние што го открија подоцна, тој стана не само култен фаворит, туку еден вид шепотлива митологија, чудно отстапување од сè што се очекуваше, дури и од двајцата уметници веќе познати по поместувањето на границите. Сега, триесет децении подоцна, „Angel’s Breath de/re/konstrukt“, целосната реинтерпретација на импровизацискиот колектив „Жива Вода“ од Загреб, во кој учествува Дарко Рундек, го носи тој мит во сегашноста, но изменет, проширен и жив на начини што никој не можеше да ги предвиди. Да се нарече овој албум „почит“ би било премногу ограничувачко. Ова не е носталгија ниту почит во вообичаената смисла на зборот, туку чин на креативна трансформација, деконструкција и реконструкција на албум кој самиот претставуваше радикален пресврт. Онаму каде што оригиналниот „Angel’s Breath“ бараше нова почва помеѓу амбиенталните бразилски текстури, фрактурираните поп форми и постјугословенскиот копнеж, „de/re/konstrukt“ користи импровизација за да постави сосема различни прашања: Што останува кога песната ќе се распадне, и каков нов јазик се појавува кога на нејзината душа ѝ се даваат нови толкувачи?
„Жива Вода“, формирана во 2017 година од Маја Ривиќ, Мак Муртиќ и Ведран Петернел, не е бенд во вообичаената смисла, туку колектив што ги менува формите. Нивната суштина е импровизацијата, не како стилски избор, туку како филозофија. Со текот на годините, тие ја толкуваа работата на „Хаустор“, „Урбан“, Имамовиќ и други бендови и музичари, секогаш работејќи на точката на тензија помеѓу почитта и ризикот. Токму таа двојност го прави „de/re/konstrukt“ толку привлечен. Тие ја почитуваат деликатната чудност на оригиналниот „Angel’s Breath“, но исто така го отвораат, го расплетуваат, мутираат, расејуваат и рекомбинираат во неочекувани конфигурации.
Дарко Рундек, клучната фигура во оригиналниот југословенски нов бран како лидер на легендарната група од Загреб, „Хаустор“, и еден од современици на Милан Младеновиќ, служи како медиум за преосмислување на емоционалната тежина. Неговите придонеси како вокалист, гитарист и присуство го носат спокојниот авторитет на одживеаното сеќавање. Снимен во живо во „Клуб Два Осам“ во Загреб, „de/re/konstrukt“ не е дотеран во студиска смисла. Секој инструмент се чувствува присутен во просторијата. Вокалите на Маја Ривиќ ги населуваат емотивните простори оставени од Милан и Суба. Таа не го имитира начинот на изведба на Милан, бидејќи нема потреба. Нејзиниот глас се движи различно низ овие композиции, менувајќи се помеѓу изговорен збор, проширени техники и шепотени рефрени.
Остатокот од ансамблот е подеднакво витален. Трубачката работа на Игор Павлица, лирска и разорна, се провлекува низ плочата како прашалник. Басот на Конрад Ловренчиќ има длабок, еластичен пулс, заземјувајќи ја импровизацијата дури и кога формата се заканува да се распадне. Гитарата на Јакша Перковиќ нуди текстура и контраст, понекогаш остри и аголни, понекогаш потопени во доцнење. Перкусиите на Марио Петрињак се наклонуваат повеќе кон бојата отколку кон ритамот, додека Ведран Петернел ги вплеткува пронајдените звуци, тоналитети и архивските снимки во слоевито, тактилно звучно поле. Фрагментираните извадоци од интервјуата на Милан и Суба се влеваат и излегуваат, не како носталгични артефакти, туку како призрачни сидра, влечејќи го слушателот подлабоко во историјата што плочата ја слави и истовремено ја нарушува. Одбивањето да се понуди јасност го прави „de/re/konstrukt“ уште поневообичаен. Не се обидува да ја „заврши“ приказната за „Angel’s Breath“. Не ја израмнува неговата двосмисленост. Жива Вода само ја засилува нејзината важност бидејќи дозволува тишините да се растегнат, растворајќи ја почетната структура. Тие го земаат она што некогаш било песна и го држат отворено, како прозорец, и правејќи го тоа, ја откриваат природата на самото реинтерпретирање.
Тоа е преимагинација која се осмелува да се сети без идеализирање, да истражува без мапирање. Постојат моменти на неоспорна убавина каде што вокалите на Ривиќ и Рундек се спојуваат во спектрална хармонија, трубата на Павлица одеднаш цвета во мелодична транспарентност, жлеб што произлегува од маглата само за повторно да исчезне, но има и моменти на дисонанца или конфронтација. Албумот предизвикува непријатност исто колку и сон, и е помалку светилиште, а повеќе како сеанса.
Многу е кажано за „Angel’s Breath“ како симбол на изгубениот потенцијал, на она што Милан Младеновиќ и Митар Суботиќ можеби ќе го создаделе доколку судбината дозволеше, но „de/re/konstrukt“ не ги третира нивните дела како свети реликвии. Ги третира како семиња. Музиката овде не е статична. Таа се насочува кон надвор и се поврзува со Милан и Суба не како сопатници, туку како љубопитни, отворени, гладни за она што следува, и можеби токму тука лежи вистинскиот гениј на овој албум. „de/re/konstrukt“ нуди жив, дишечки, несовршен чин на посветеност. Не го преработува „Здивот на Ангелот“ каков што бил, туку каков што би можел да биде и каков што би можел да стане. Со своите засеци и фрагменти, „de/re/konstrukt“ насловот сугерира дека реконструкцијата бара уништување, сеќавањето не е линеарно и дека музиката, како водата, мора да се движи или да стагнира. „Жива Вода“ ни даде процес, покана да ја слушаме оваа преимагинација со внимание, сомнеж и љубов. Со „Angel’s breath de/re/konstrukt“, Жива Вода и Дарко Рундек не само што им оддадоа почит на Милан и Суба. Тие им понудија втор здив. Посетете ја страницата „Менарт“ за повеќе информации за нарачка на овој бисер на винил“.
@thoughtswordsaction.com