Минатиот месец во Музејот на современа уметност во Белград беше изложено делото насловено „Reč i misao. Velika apstraktna slika“ на уметницата Ирена Лагатор Пејовиќ, кое предизвика голем интерес кај посетителите. Интерактивната инсталација ги вклучува сите книги во култната едиција „Збор и мисла“ на издавачката куќа „Рад“, за која на шега се велеше дека доколку си ги прочитал сите изданија, или барем поголемиот дел од нив, тогаш тоа е сосема доволно за добивање на статусот „интелектуалец“.
Денес, на 70-годишна возраст, почина унгарскиот филмаџија Бела Тар, еден од последните бастиони на европскиот уметнички филм, оној од стар ков. А само пред два месеци, неговиот вечен креативен сопатник, писателот и сценарист на клучните негови остварувања, Ласло Краснахоркаи, ја доби Нобеловата награда за литература. На тој начин, обајцата врвни уметници повторно се споија во една, заедничка приказна, во која триумфот и смртта се двете страни на огледалото. Впрочем, како што тоа постојано го потенцираа и во нивните дела во текот на целата нивна плодна кариера.
Ја ситниме 2025-тата, време е за мала рекапитулација на нештата. Оваа година е во знакот на бројот 3 (три):
– три книги (прва стихозбирка, четврта со филмска есеистика и реиздание на првите три книги);
– три филмски фестивали (2nd Abbas Kiarostami – Berlin, 4th Across the lake – Dojran, 43. Torino film festival)
кон стихозбирката „Ноември“ од Игор Анѓелков
пишува: Тони Ќосев
На крајот од секоја школска година, класниот раководител доделуваше книги за одличните ученици за прикажаниот успех. Според детската логика, колку подебела книга – толку подобар си бил од другите. Во шесто одделение мене ми доделија една тенка книга. Класниот ме убедуваше дека само јас сум можел да ја разберам. Како да не. За таа книга да ја разберам ми требаа години, предзнаења и знаења, животна зрелост. Насловот на книгата: „Странецот“ – Албер Ками, една од највлијателните книги во 20 век.
Книга на годината во Полска според „Gazeta Wyborcza“, книга на годината во Германија според „SWR“, и уште безброј успешни преводи, промоции и рецензии ширум светот во текот на 2025 година… „Градинарот и смртта“ од Георги Господинов, една од најзабележителните објави која веќе фигурира на листите на најуспешни прозни дела за 2025 година, конечно, и на македонски јазик, во превод на Душко Крстевски. Од денес достапна и за домашните читатели во издание, се рабира, на „Или-Или“.
„Ноември е книжуле што мириса на љубов, во секоја нејзина форма и проформа, со вкус и мирис на пита од тиква, печени костени, џем од кајсија… Иако има мешовита структура, на секоја страница и низ секој стих тлее отелотворувачка атмосфера. Ни дал, поетот дебитант на педесет плус, парче од себе, впрочем како би го потврдил својот авторски печат, ако не си ја разголи душата?!
Вчера оние што се’ уште го чувствуваат 29 ноември за близок го прославија на соодветен начин, а веќе утре од печат ќе излезат два многу битни романи за регионот на некогашна Југославија, и обата од авторот Дарко Цвијетиќ, кој неодамна за „Шиндлеровиот лифт“ во Вроцлав ја доби престижната награда „Ангелус“ за најдобра книга на автор од централно-европското подрачје. „Лифтот…“ е во превод на Елизабета Баковска, а „Зошто наземи спиеш“ на Калина Буневска Исаковска. Актуелниот роман „Премногу ми е тоа. Осум девојчиња“, кој ја заокружува неформалната трилогија, „ИЛИ-ИЛИ“ ќе го објави следната година.
“Игор во своите стихови ја вметнал најважната дефиниција за поезијата: „и знам дека едноставните стихови се помоќни од сите други зборови“.
И сликите во кои можеме да се препознаеме, како оние во „Шума“, но и оние непознатите сонливи, како во „Бамји“ (во кои исто така можеме да се препознаеме дури и кога ни се незнајни), и тие се чувствуваат како блиски, а повторувањето на стиховите не претендираат да звучат како барање потврда, туку раѓаат ритмика.
„Не верувам во поезија која мириса на лаванда и лаги дека се’ ќе биде в ред. Поезијата што ја сакам се пие од валкани чаши. Рацете ти треперат, вриштат во празнината, а внатре има бучава која не можеш да ja поднесеш. Вистинската поезија не расте од светлината. Таа излегува од темнината на вашите коски, и подлабока е од улиците по кои некогаш сте оделе. Не прашувај се дали си добар, туку дали си искрен. И тоа е сосема доволно“. Дарко Митровиќ
Деновиве од печат излезе годишниот број на Ревијата на Македонскиот ПЕН-центар за 2025 година. Низ богати содржини се претставуваат активностите на ПЕН-центарот во тековната година, со фокус на интернационалната јунска конференција во Охрид, но и со многу текстови од членовите на ПЕН, со простор за претставување и на новите имиња во македонската секција на оваа значајна интернационална асоцијација со 104-годишна традиција на постоење и делување. Се радувам и благодарен сум на колегите во редакцијата што моите ракописи во различни жанрови, како нов член од минатата година, се застапени во ревијата на ПЕН-центарот.
